Khởi công nhà máy chip bán dẫn đầu tiên: Hoàn thiện chuỗi giá trị, tiến tới tự chủ công nghệ

<p>Việc Viettel khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Hòa Lạc không chỉ đánh dấu bước hoàn thiện chuỗi giá trị bán dẫn trong nước, mà còn mở ra hướng đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng và thúc đẩy phát triển kinh tế số.</p>

Hoàn thiện "mảnh ghép" chế tạo trong chuỗi giá trị bán dẫn

Trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, công đoạn chế tạo chip được xem là khâu quan trọng bậc nhất bởi mức độ phức tạp về công nghệ, yêu cầu kỹ thuật cao và vốn đầu tư lớn. Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước tham gia vào 5/6 công đoạn, gồm định nghĩa sản phẩm, thiết kế hệ thống, thiết kế chi tiết, đóng gói – đo kiểm và tích hợp – thử nghiệm. Tuy nhiên, khâu chế tạo, nơi hiện thực hóa các thiết kế thành sản phẩm vật lý vẫn là "mảnh ghép" còn thiếu.

Việc khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn trên diện tích 27 ha tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc được xem là bước đi mang tính hoàn thiện, khép kín toàn bộ quy trình sản xuất chip ngay trong nước. Nhà máy không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế, mà còn gắn với mục tiêu bảo đảm an ninh công nghệ và không gian mạng quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt.

Trung tướng Lê Minh Thái, Giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự, nhận định: "Công nghệ chip là lĩnh vực không dễ tiếp cận bằng con đường chuyển giao. Muốn làm chủ, chúng ta buộc phải tự nghiên cứu, tự sản xuất. Việc khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên là bước đi rất quan trọng, tạo nền tảng để Việt Nam từng bước làm chủ sản xuất chip chuyên dụng theo hướng chủ động, hiện đại và lưỡng dụng".

Tự chủ nguồn cung chip, tăng năng lực chống chịu chuỗi cung ứng

Bên cạnh ý nghĩa chiến lược, tự chủ nguồn cung chip còn giúp Việt Nam giảm thiểu rủi ro trước những biến động khó lường của chuỗi cung ứng toàn cầu. TS. Nguyễn Đông Giang, chuyên gia Nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Bán dẫn tại HSIC Lab, Đại học Illinois Urbana-Champaign (Hoa Kỳ), nhấn mạnh: "Khi thị trường chip toàn cầu bị gián đoạn, nhiều doanh nghiệp công nghệ đã phải chờ đợi gần hai năm mới có thể tiếp cận được linh kiện. Sự ra đời của nhà máy chế tạo chip sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn, tránh bị động trước các cú sốc chuỗi cung ứng".

Ở góc độ kỹ thuật, chế tạo chip bán dẫn là một trong những quy trình công nghệ đòi hỏi độ chính xác và kỷ luật cao nhất hiện nay. Từ một tấm wafer silicon có độ tinh khiết gần như tuyệt đối, con chip được hình thành qua khoảng 1.000 bước công nghệ liên tiếp, kéo dài trong suốt ba tháng. Chỉ một sai lệch nhỏ ở bất kỳ công đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ dây chuyền sản xuất, đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực quản trị, tổ chức sản xuất và làm chủ công nghệ.

Dự án nhà máy chip tại Hòa Lạc được kỳ vọng trở thành "điểm hội tụ" thu hút nguồn lực trí tuệ Việt Nam trên toàn cầu. TS. Lê Văn Minh, chuyên gia tích hợp công nghệ của Viettel Semi, nguyên Phó Giáo sư tại Trung tâm New Industry Creation Hatchery, Đại học Tohoku (Nhật Bản), cho rằng: "Đây không chỉ là một nhà máy, mà là môi trường đủ lớn để các chuyên gia, kỹ sư Việt Nam đa ngành trở về, cùng nhau giải quyết những bài toán lớn mang tầm quốc gia".

Song song với đầu tư hạ tầng sản xuất, mô hình liên kết giữa Nhà nước – doanh nghiệp – cơ sở đào tạo cũng đang được đẩy mạnh nhằm xây dựng hệ sinh thái bán dẫn bền vững. Viettel đã phối hợp với các trường đại học, trong đó có Đại học Bách khoa, triển khai chương trình đào tạo gắn với thực tiễn, đưa sinh viên tham gia thực tập trực tiếp tại môi trường sản xuất. Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo khoảng 50.000 kỹ sư thiết kế chip vào năm 2030; đồng thời, các doanh nghiệp công nghệ trong nước như FPT tham gia cung ứng nhân lực, thực hiện đóng gói, kiểm thử và đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế.

Nhà máy chế tạo chip bán dẫn tại Hòa Lạc được quy hoạch với tầm nhìn dài hạn, sẵn sàng mở rộng quy mô và tiếp cận các công nghệ bán dẫn tiên tiến hơn trong giai đoạn 2028–2030. Đây sẽ là hạ tầng công nghệ quan trọng phục vụ nhiều ngành công nghiệp chiến lược như hàng không – vũ trụ, Internet vạn vật (IoT), công nghiệp ô tô và các lĩnh vực công nghệ cao khác.

Việc khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên không chỉ đánh dấu một dấu mốc quan trọng về khoa học và công nghệ, mà còn thể hiện quyết tâm xây dựng năng lực tự chủ công nghệ, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.